Aromawiel: welke geuren ruik je in wijn?
Een aromawiel ordent de geuren in wijn van grote groepen in het midden naar losse geuren aan de rand, zodat je stap voor stap kunt benoemen wat je ruikt.
Wijn kan ruiken naar citroen, aardbei, peper of zelfs petroleum, terwijl er alleen druiven in zitten. Op het aromawiel klik je op een geur. Je leest waar hij vandaan komt en in welke druiven en gebieden je hem vindt.
Deze geur staat niet in het wiel. Kies hieronder een geur.
Kies een geur
Tik op een groep en daarna op een geur. Je leest waar hij vandaan komt en in welke druiven je hem ruikt.
- Uit de druif
- Van het wijnmaken
- Van rijping
- Wijnfout
Probeer bijvoorbeeld
Op deze pagina
- Waar komen de geuren in wijn vandaan?
- Waarom ruikt wijn naar fruit als er geen fruit in zit?
- Welke stof zit achter welke geur?
- Hoe ruik je aan wijn?
- Hoe leer je geuren in wijn herkennen?
- Welke geuren wijzen op een fout?
- Hoe veranderen geuren als wijn ouder wordt?
- Welke geuren horen bij welke druiven?
- Veelgestelde vragen over geuren in wijn
Waar komen de geuren in wijn vandaan?
Geuren in wijn komen uit drie lagen: uit de druif zelf (primair), van het wijnmaken (secundair) en van rijping (tertiair). De eerste is de druif zelf: fruit, bloemen en kruiden. Dat heten primaire aroma's. De tweede is het maken van de wijn: gist en de malolactische gisting geven geuren als brood en boter. De derde is rijping: hout geeft vanille en ceder, tijd geeft honing, noten, leer en bosgrond. Die laatste groep heet ook wel het bouquet. Lees meer bij aroma en houtrijping.
Over eikenhout zijn bronnen het niet eens. Op deze pagina rekenen we hout tot het wijnmaken, net als de meeste proefcursussen. Rijping is wat er daarna in vat of fles gebeurt.
| Laag | Waar komt de geur vandaan? | Voorbeelden | Ook wel |
|---|---|---|---|
| Primair: uit de druif | Geurstoffen in de schil en het sap van de druif | Citroen, kers, viooltjes, paprika, zwarte peper | Aroma |
| Secundair: van het wijnmaken | Gisting, melkzuurbacteriën, rijping op gistresten en eikenhouten vaten | Banaan, boter, brioche, vanille, kokos | Aroma |
| Tertiair: van rijping | Jaren in vat of fles, met weinig of juist wat lucht | Honing, leer, bosgrond, noten, petroleum | Bouquet |
Waarom ruikt wijn naar fruit als er geen fruit in zit?
Wijn ruikt naar fruit omdat druiven dezelfde geurstoffen kunnen maken als andere vruchten en kruiden. De stoffen die Sauvignon Blanc naar passievrucht en grapefruit laten ruiken, zitten ook in die vruchten. Syrah deelt de pepergeur rotundone met peperkorrels. Je neus herkent de stof en denkt aan het fruit of kruid dat je kent.
Sommige stoffen werken als versterker. Beta-damascenon ruikt zelf naar gekookte appel, maar maakt de fruitgeur van andere stoffen sterker, ook in rode druiven als Merlot. In 2025 vonden onderzoekers een gen in de druif dat de aanmaak ervan regelt.
Welke stof zit achter welke geur?
Van een paar geuren weten onderzoekers precies welke stof erachter zit. Vaak is het één stof die in heel kleine hoeveelheden al te ruiken is.
| Geur | Stof | Waar komt het vandaan? | Vooral in |
|---|---|---|---|
| Petroleum | TDN | Bouwstenen in de druifschil, vrij bij rijping op fles | Riesling |
| Zwarte en witte peper | Rotundone | Schil van de druif, vooral in koele jaren | Syrah, Grüner Veltliner |
| Groene paprika en gras | Methoxypyrazinen | Druiven die niet helemaal rijp zijn of in de schaduw hingen | Cabernet Sauvignon, Sauvignon Blanc |
| Passievrucht en grapefruit | Thiolen | Uit de druif, vrijgemaakt door de gist | Sauvignon Blanc |
| Rozen en lychee | Rozenoxide en geraniol | Uit de druif | Gewürztraminer |
| Viooltjes en framboos | Beta-ionon | Uit kleurstoffen in de druif | Malbec |
| Boter | Diacetyl | Melkzuurbacteriën na de gisting | Chardonnay |
| Vanille | Vanilline | Eikenhouten vaten, meer bij nieuw en sterk getoast hout | Tempranillo |
| Kokos | Whiskylacton | Vooral Amerikaans eikenhout | Tempranillo, Zinfandel |
| Kurk | TCA | Besmette kurk, soms de kelder | Elke wijn met een kurk |
| Paardenstal en pleister | 4-ethylfenol | De gist Brettanomyces | Rode wijn |
Hoe ruik je aan wijn?
Ruik eerst aan een stil glas, laat de wijn dan walsen en ruik opnieuw met korte snuifjes. Daarna ruik je nog een keer via je mond.
- Schenk het glas voor een derde vol, zodat er ruimte is voor de geur.
- Ruik eerst zonder te walsen. Dan ruik je de lichte, vluchtige geuren.
- Laat de wijn een paar seconden walsen en ruik opnieuw met twee of drie korte snuifjes, niet één lange haal.
- Houd je neus in het midden van de opening. Aan de rand ruik je vooral alcohol.
- Neem een slok en adem langzaam uit door je neus. Zo ruik je de wijn een tweede keer, nu via de achterkant van je keel.
- Noem eerst de groep (fruit, bloem, kruid, hout) en pas daarna de geur. Zo werkt het aromawiel ook.
Ruik je bijna niets, dan is de wijn vaak te koud. Laat hem een paar minuten opwarmen in je hand of op tafel.
Hoe leer je geuren in wijn herkennen?
Geuren in wijn leer je herkennen door vaak en bewust te ruiken. Deze tips helpen:
- Ruik eerst zonder te walsen, daarna nog een keer na even walsen.
- Denk eerst in groepen: is het fruit, bloem, kruid of iets anders? Kies daarna pas de geur.
- Ruik in de keuken bewust aan fruit, kruiden en specerijen.
- Zet twee wijnen naast elkaar. Een verschil ruik je makkelijker dan een geur alleen.
- Schenk niet te koud. Heel koude wijn geeft minder geur af.
Een geurset maak je zelf uit de keuken. Zet een paar potjes of glazen klaar en ruik eraan voor je aan de wijn ruikt:
- citroenschil
- groene appel
- rijpe perzik
- aardbeien
- zwarte bessen of cassissiroop
- vers gemalen zwarte peper
- een vanillestokje
- zachte boter
- een vers geslepen potlood
- gedroogde paddenstoelen
Iedereen ruikt anders. Dat is normaal. Een bekend voorbeeld is de peperstof rotundone: in een Franse studie uit 2024 rook bijna de helft van de Syrah-wijnmakers die stof niet goed. Je hebt dus geen speciale neus nodig; je leert vooral de woorden bij wat je al ruikt.
Welke geuren wijzen op een fout?
Een fout herken je aan een geur die de wijn overheerst en niet bij de stijl hoort: muf, azijn, rotte eieren, sherry in een jonge wijn, paardenstal of asbak.
| Fout | Hoe ruikt het? | Oorzaak | Wat doe je? |
|---|---|---|---|
| Kurk | Natte kelder, nat karton; het fruit lijkt weg | TCA uit een besmette kurk, soms de kelder | Breng de fles terug; lucht helpt niet |
| Azijn en nagellak | Scherp en prikkend | Bacteriën die azijnzuur maken als er lucht bij komt | Een vleugje kan; prikt het, dan is de wijn bedorven |
| Rotte eieren en lucifer | Rotte eieren, afgestreken lucifer, kool | Zwavelstoffen door te weinig lucht tijdens het maken | Decanteer de wijn; lucifer verdwijnt vaak |
| Oude appel en sherry | Bruine appel, sherry; vaak een bruine kleur | Te veel lucht (oxidatie) | Fout bij jonge wijn, normaal bij sherry en madeira |
| Paardenstal en pleister | Stal, zweet, pleister | De gist Brettanomyces | Een vleugje vinden sommigen mooi; overheerst het, dan is het een fout |
| Rook van bosbrand | Asbak, medicijnen, kampvuur | Rook die bij bosbranden in de druiven trekt | Niet te verhelpen |
Kurk is de bekendste fout. Een review uit 2024 schat dat 2 tot 5 procent van alle wijn kurk heeft. Een Amerikaanse wijnjournalist vond bij ruim 10.000 geproefde wijnen 357 muffe flessen; bijna al die flessen hadden een kurk. TCA ruikt niet alleen muf, het dempt ook de andere geuren. Daarom ruikt een wijn met een beetje kurk soms alleen vlak. Het verschil met oxidatie: kurk ruikt muf en nat, oxidatie ruikt naar bruine appel of sherry.
Hoe veranderen geuren als wijn ouder wordt?
Jonge wijn ruikt naar vers fruit, bloemen en de gisting. Na jaren op fles wordt het fruit gedroogd of gekookt en komen er rijpingsgeuren bij, samen het bouquet.
In witte wijn zijn dat honing, noten en bij Riesling petroleum. In rode wijn leer, tabak, bosgrond en gedroogd fruit. Hoe snel dat gaat, hangt af van de druif, de zuren en de manier van bewaren. Ruikt een jonge wijn al naar sherry, dan heeft hij te veel lucht gehad.
Welke geuren horen bij welke druiven?
Citrus
Citroen en limoen
Frisse citrusgeur in witte wijn met veel zuren. Hoe koeler het klimaat, hoe meer citroen en limoen.
Stof: Een mengsel van geurstoffen uit de druif, geen enkele hoofdstof.
Ruik je in: Riesling Sauvignon Blanc Assyrtiko Albariño Chardonnay Picpoul
Oefen het: Ruik aan geraspte citroenschil en daarna aan een partje limoen.
Grapefruit
Bittere citrusgeur, vaak in Sauvignon Blanc. De geur komt van thiolen: geurstoffen met zwavel die ook in grapefruit zitten.
Stof: Thiolen: zwavelhoudende geurstoffen die ook in grapefruit zitten.
Ruik je in: Sauvignon Blanc Petite Arvine Scheurebe
Gebieden: Marlborough Sancerre
Oefen het: Ruik aan een vers doorgesneden roze grapefruit.
Sinaasappelschil
Een zoete, licht bittere geur van schil. Je vindt hem in geurige muscats en in zoete wijn met edele rotting.
Stof: In Muscat terpenen, de geurstoffen van bloemen en schil; in zoete wijn ook stoffen van edele rotting.
Ruik je in: Muscat Ottonel Muscat Blanc à Petits Grains Furmint Sémillon
Gebieden: Tokaj Sauternes en Barsac
Oefen het: Ruik aan een stukje sinaasappelschil en aan sinaasappelmarmelade.
Appel en peer
Groene appel
De geur van frisse, zure appel. Hoort bij jonge witte wijn uit een koel klimaat.
Stof: Fruitige stoffen uit de gisting plus groene stoffen uit de druif.
Ruik je in: Grüner Veltliner Chardonnay Glera Cortese Vermentino Chenin Blanc
Oefen het: Ruik aan een vers doorgesneden zure groene appel.
Peer
Zachte, zoete fruitgeur in witte wijn met weinig zuren.
Stof: Fruitige stoffen (esters) die vooral bij de gisting ontstaan.
Ruik je in: Pinot Gris Glera Arneis Godello Friulano
Gebieden: Elzas Conegliano-Valdobbiadene
Oefen het: Ruik aan een rijpe peer en aan peerdrops.
Kweepeer
Een geurige, wat wasachtige geur tussen appel en peer in. Typisch voor Chenin Blanc.
Stof: Geen bekende hoofdstof.
Ruik je in: Chenin Blanc Rkatsiteli
Gebieden: Anjou-Saumur Swartland
Oefen het: Ruik aan kweeperengelei.
Steenvruchten en tropisch fruit
Perzik en abrikoos
Rijpe, zachte geur in geurige witte wijn. Hoe warmer het klimaat, hoe rijper de perzik.
Stof: Lactonen (zoete fruitstoffen) plus terpenen uit de druif.
Ruik je in: Viognier Riesling Albariño Torrontés Riojano Malvasia Fetească Albă
Gebieden: Noordelijke Rhône Rías Baixas
Oefen het: Ruik aan een rijpe perzik en aan gedroogde abrikoos.
Lychee
Zoete, parfumachtige geur. Het herkenningspunt van Gewürztraminer. Een van de geurstoffen, rozenoxide, zit ook in rozen.
Stof: Rozenoxide, de typische geurstof van Gewürztraminer.
Ruik je in: Gewürztraminer
Gebieden: Elzas
Oefen het: Ruik aan lychee uit blik en aan een verse lychee.
Passievrucht
Uitbundige tropische geur in Sauvignon Blanc, vooral uit Nieuw-Zeeland. Ook dit zijn thiolen, dezelfde stoffen als in echte passievrucht.
Stof: Thiolen, dezelfde zwavelhoudende stoffen als bij grapefruit.
Ruik je in: Sauvignon Blanc
Gebieden: Marlborough
Oefen het: Ruik aan het binnenste van een passievrucht.
Meloen
Zachte, zoete geur in ronde witte wijn met weinig zuren.
Stof: Geen bekende hoofdstof.
Ruik je in: Pinot Gris Souvignier Gris Chardonnay
Gebieden: Elzas
Oefen het: Ruik aan een rijpe honingmeloen.
Rood fruit
Aardbei
Rijpe, zoete geur van rood fruit. Vaak in lichte rode wijn en rosé.
Stof: Een mengsel van fruitige stoffen, versterkt door beta-damascenon uit de druif.
Ruik je in: Pinot Noir Grenache Brachetto Trepat Frappato Lambrusco
Oefen het: Ruik aan verse aardbeien en daarna aan aardbeienjam.
Framboos
Frisse geur van rode bessen, vaak met een kruidige toon.
Stof: Beta-ionon, een stof die ook naar viooltjes ruikt.
Ruik je in: Cabernet Franc Grenache Frühburgunder Öküzgözü Schioppettino
Gebieden: Touraine Zuidelijke Rhône
Oefen het: Ruik aan verse frambozen.
Rode en zure kers
De sappige, iets zure kersengeur van Italiaanse rode wijn.
Stof: Een mengsel van fruitige stoffen, geen enkele hoofdstof.
Ruik je in: Sangiovese Barbera Corvina Nebbiolo
Gebieden: Chianti Valpolicella
Oefen het: Ruik aan zure kersen uit een pot.
Rode bes en cranberry
Frisse, zure geur van rode bessen in lichte rode wijn uit een koel klimaat.
Stof: Een mengsel van fruitige stoffen, geen enkele hoofdstof.
Ruik je in: Gamay Pinot Noir Grolleau Kadarka Poulsard
Gebieden: Beaujolais Jura
Oefen het: Ruik aan rode bessen en gedroogde cranberry's.
Zwart fruit
Zwarte bes (cassis)
Donkere, intense geur die hoort bij Cabernet Sauvignon.
Stof: Een mengsel van stoffen; het thiol 4MMP draagt bij aan de cassistoon.
Ruik je in: Cabernet Sauvignon Petit Verdot Carmenère
Gebieden: Médoc en Haut-Médoc Napa Valley
Oefen het: Ruik aan zwarte bessen of cassissiroop.
Braam
Rijpe, donkere geur in volle rode wijn, vooral uit een warm klimaat.
Stof: Een mengsel van fruitige stoffen, geen enkele hoofdstof.
Ruik je in: Syrah Zinfandel Mourvèdre Tannat Sagrantino
Gebieden: Barossa Valley Lodi Bandol
Oefen het: Ruik aan rijpe bramen en bramenjam.
Pruim
Zachte, rijpe geur van donker fruit, vaak in ronde rode wijn.
Stof: Geen bekende hoofdstof.
Ruik je in: Merlot Malbec Tempranillo Montepulciano Negroamaro
Gebieden: Mendoza Saint-Émilion en Pomerol
Oefen het: Ruik aan een rijpe pruim en aan gedroogde pruim.
Zwarte kers
Diepe, zoete kersengeur in donkere rode wijn.
Stof: Geen bekende hoofdstof.
Ruik je in: Merlot Nero d'Avola Aglianico Saperavi Vranac
Oefen het: Ruik aan donkere kersen.
Bloemen
Viooltjes
Een zoete, poederige bloemengeur in donkere rode wijn.
Stof: Beta-ionon, gemaakt uit kleurstoffen (carotenoïden) in de druif.
Ruik je in: Malbec Touriga Nacional Petit Verdot Négrette Mondeuse Nero di Troia
Oefen het: Ruik aan viooltjessnoepjes of een viooltje uit de tuin.
Rozen
Parfumachtige bloemengeur. In Nebbiolo samen met teer, in Gewürztraminer samen met lychee. De geurstoffen heten terpenen.
Stof: Geraniol, citronellol en rozenoxide uit de druif.
Ruik je in: Nebbiolo Gewürztraminer Moschofilero Torrontés Riojano Brachetto
Oefen het: Ruik aan een geurende roos of aan rozenwater.
Vlierbloesem
Frisse, zoete bloesemgeur in geurige witte wijn.
Stof: Terpenen en in Sauvignon Blanc ook thiolen.
Ruik je in: Bacchus Sauvignon Blanc
Oefen het: Ruik aan vlierbloesemsiroop.
Witte bloesem en lindebloesem
Lichte, zoete bloemengeur. Muscat ruikt zelfs naar de druif zelf.
Stof: Linalool en geraniol, de bloemenstoffen van Muscat.
Ruik je in: Hárslevelű Muscat Blanc à Petits Grains Glera Garganega Parellada
Oefen het: Ruik aan lindebloesemthee.
Groen en kruidig
Gras en kruisbes
Groene, frisse geur die hoort bij Sauvignon Blanc. Hij is sterker als de druiven in een koel klimaat groeien.
Stof: Groene stoffen uit het blad en methoxypyrazinen.
Ruik je in: Sauvignon Blanc Verdejo Grüner Veltliner
Gebieden: Sancerre Marlborough
Oefen het: Ruik aan vers gemaaid gras en aan kruisbessen.
Groene paprika
Groente-achtige geur van pyrazines, dezelfde stoffen als in paprika. Je herkent hem vaak in Cabernet Sauvignon en Carmenère. Veel paprika wijst op druiven die niet helemaal rijp waren.
Stof: Methoxypyrazinen (IBMP); dalen als de druif rijper wordt.
Ruik je in: Cabernet Sauvignon Carmenère Cabernet Franc
Gebieden: Maipo Valley Touraine
Oefen het: Ruik aan een vers doorgesneden groene paprika.
Venkel en anijs
Een frisse, licht zoete kruidengeur. Vaak in Verdejo uit Rueda.
Stof: Geen bekende hoofdstof.
Gebieden: Rueda
Oefen het: Ruik aan venkelzaad of een steranijs.
Munt en eucalyptus
Koele, frisse kruidengeur in rode wijn. In Australië zit hij vaak in wijn uit wijngaarden met eucalyptusbomen in de buurt.
Stof: Cineool, vaak van eucalyptusbomen naast de wijngaard.
Ruik je in: Cabernet Sauvignon Syrah
Gebieden: Coonawarra
Oefen het: Ruik aan verse munt en aan eucalyptusolie.
Tomaat en olijf
Hartige geur van tomatenblad en zwarte olijf, vaak in rode wijn met veel zuren.
Stof: Geen bekende hoofdstof.
Ruik je in: Sangiovese Xinomavro Syrah
Oefen het: Ruik aan een tomatensteeltje en aan zwarte olijven.
Gedroogde kruiden en laurier
De geur van tijm, rozemarijn en laurier, zoals de wilde kruiden in het zuiden van Frankrijk.
Stof: Onder andere cineool, ook uit planten rond de wijngaard.
Ruik je in: Grenache Mourvèdre Limnio Loureiro Sciaccarello
Gebieden: Zuidelijke Rhône Corsica
Oefen het: Ruik aan gedroogde tijm, rozemarijn en een laurierblad.
Specerijen
Witte peper
Een pittige, prikkelende geur. Het herkenningspunt van Grüner Veltliner. Het is dezelfde stof als de zwarte peper in Syrah: rotundone.
Stof: Rotundone, dezelfde stof als bij zwarte peper.
Ruik je in: Grüner Veltliner
Gebieden: Wachau Weinviertel
Oefen het: Ruik aan vers gemalen witte peper.
Zwarte peper
Pittige geur die je vaak in Syrah ruikt. De geurstof rotundone zit in peperkorrels en in de schil van de druif. In een koel jaar of klimaat is er meer van.
Stof: Rotundone, uit de schil van de druif; dezelfde stof als in peperkorrels.
Ruik je in: Syrah Mondeuse Schioppettino Zweigelt Trepat Listán Negro
Gebieden: Noordelijke Rhône Hawke's Bay
Oefen het: Ruik aan vers gemalen zwarte peper.
Vanille
Zoete geur van eikenhouten vaten. Het hout bevat vanilline, dezelfde stof als in vanille. Nieuw hout geeft meer vanille dan oud hout.
Stof: Vanilline uit eikenhout; nieuw en sterk getoast hout geeft meer.
Ruik je in: Tempranillo Chardonnay Cabernet Sauvignon
Gebieden: Rioja Californië
Oefen het: Ruik aan een vanillestokje.
Kruidnagel en kaneel
Warme, zoete specerijen. Ze komen meestal van eikenhouten vaten.
Stof: Eugenol uit eikenhout.
Ruik je in: Tempranillo Zinfandel Cabernet Sauvignon
Gebieden: Rioja Ribera del Duero
Oefen het: Ruik aan een kruidnagel en een kaneelstokje.
Drop en zoethout
Zoete, donkere kruidengeur in volle rode wijn.
Stof: Geen bekende hoofdstof.
Ruik je in: Saperavi Nero d'Avola Négrette Malbec
Gebieden: Kakheti Zuidwest-Frankrijk
Oefen het: Ruik aan een zoethoutstokje of zoete drop.
Kokos
Zoete geur van Amerikaans eikenhout. De geurstof heet whiskylacton en zit ook in bourbon.
Stof: Whiskylacton uit eikenhout, vooral Amerikaans eiken.
Ruik je in: Tempranillo Zinfandel Cabernet Sauvignon
Gebieden: Rioja Barossa Valley
Oefen het: Ruik aan geraspte kokos.
Hout, rook en aarde
Ceder en potloodslijpsel
Droge houtgeur, typisch voor gerijpte Bordeaux en Cabernet Sauvignon.
Stof: Stoffen uit eikenhout samen met de geur van de druif.
Ruik je in: Cabernet Sauvignon Merlot Cabernet Franc
Gebieden: Médoc en Haut-Médoc
Oefen het: Ruik aan een vers geslepen potlood.
Rook en teer
Donkere, rokerige geur. Rook komt meestal van getoast hout. Teer ontstaat bij rijping en is samen met rozen kenmerkend voor Nebbiolo. Ruikt de wijn naar een asbak of naar medicijnen, dan kan het rook van een bosbrand zijn: dat is een fout.
Stof: Rook: guaiacol uit getoast hout. Teer ontstaat bij rijping.
Ruik je in: Nebbiolo Pinotage Aglianico Syrah
Gebieden: Barolo Stellenbosch Taurasi
Oefen het: Ruik aan gerookte paprika.
Bosgrond en paddenstoelen
Aardse geur die ontstaat als rode wijn ouder wordt. Typisch voor gerijpte Pinot Noir en Nebbiolo.
Stof: Geen bekende hoofdstof; ontstaat bij rijping.
Ruik je in: Pinot Noir Nebbiolo Merlot
Gebieden: Côte de Nuits Barolo
Oefen het: Ruik aan gedroogde paddenstoelen en vochtige bosgrond.
Leer en tabak
Warme, droge geur van gerijpte rode wijn. Ruikt het meer naar paardenstal of pleister, dan komt het vaak van de gist Brettanomyces. Een beetje vinden sommigen mooi; veel is een fout.
Stof: Rijpingsgeur; een sterke staltoon komt vaak van de gist Brettanomyces.
Ruik je in: Tempranillo Mourvèdre Baga Sangiovese
Oefen het: Ruik aan een leren riem en aan pijptabak.
Mineraal en zilt
Een geur van natte steen, krijt of zeelucht. Wat het precies is, weten wetenschappers nog niet goed. Vaak in strakke witte wijn met veel zuren. Lees meer bij mineraal.
Stof: Niet zeker; zwavelstoffen geven een vuursteentoon. De bodem zelf ruik je niet.
Ruik je in: Assyrtiko Albariño Melon de Bourgogne Picpoul Chardonnay
Gebieden: Santorini Chablis Pays Nantais
Oefen het: Ruik aan een natte kiezelsteen en aan zeezout.
Koffie en chocolade
Geur van gebrande koffie en pure chocolade in volle rode wijn. Hij komt van sterk getoaste eikenhouten vaten.
Stof: Geroosterde stoffen uit getoast eikenhout.
Gebieden: Stellenbosch Barossa Valley
Oefen het: Ruik aan gemalen koffie en aan pure chocolade.
Gisting
Boter en room
Komt van diacetyl. Die stof ontstaat bij de malolactische gisting. Vooral Chardonnay heeft vaak een botertoon.
Stof: Diacetyl, gemaakt door melkzuurbacteriën.
Ruik je in: Chardonnay
Gebieden: Côte de Beaune Californië
Oefen het: Ruik aan zachte boter.
Brioche en toast
Geur van vers en geroosterd brood. Ontstaat als mousserende wijn lang op de gistresten rijpt.
Stof: Stoffen die vrijkomen als dode gistcellen uiteenvallen.
Ruik je in: Chardonnay Pinot Noir Pinot Meunier
Gebieden: Champagne
Oefen het: Ruik aan een brioche en aan geroosterd brood.
Banaan
Zoete geur van banaan en kauwgom in jonge, fruitige rode wijn. Hij ontstaat bij de gisting, vooral als hele trossen gisten.
Stof: Isoamylacetaat, een fruitige stof uit de gisting.
Ruik je in: Gamay
Gebieden: Beaujolais
Oefen het: Ruik aan een rijpe banaan en aan banaansnoepjes.
Rijping
Honing en bijenwas
Zoete, wasachtige geur in gerijpte witte wijn en in zoete wijn met edele rotting.
Stof: Onder andere fenylacetaldehyde; bij edele rotting en rijping.
Ruik je in: Riesling Chenin Blanc Sémillon Furmint
Gebieden: Sauternes en Barsac Tokaj
Oefen het: Ruik aan bloemenhoning en een bijenwaskaars.
Petroleum
De geur komt van de stof TDN. De bouwstenen zitten in de schil van de Riesling-druif en nemen toe met zon op de trossen. De geur komt vrij als de wijn op fles rijpt. Een lichte petroleumtoon is geen fout.
Stof: TDN. De bouwstenen zitten in de druifschil; de geur komt vrij bij rijping op fles.
Ruik je in: Riesling
Gebieden: Moezel Clare Valley
Oefen het: Ruik aan een Riesling van 8 jaar of ouder.
Noten
Geur van walnoot, amandel of hazelnoot. Ontstaat door rijping met lucht of onder een laagje gist, zoals bij sherry en Vin Jaune.
Stof: Acetaldehyde en sotolon, bij rijping met lucht of onder een gistlaag.
Ruik je in: Palomino Savagnin Boal Sercial
Oefen het: Ruik aan walnoten en geroosterde amandelen.
Karamel en gedroogd fruit
Rozijn, vijg, dadel en karamel in zoete en versterkte wijn. De geur komt van in de zon gedroogde druiven of van lange rijping met lucht of warmte.
Stof: Sotolon en karamelstoffen bij lange rijping met lucht of warmte.
Ruik je in: Pedro Ximénez Boal Touriga Nacional Mavrodaphne
Gebieden: Douro Montilla-Moriles Madeira
Oefen het: Ruik aan rozijnen, dadels en karamel.
Fouten
Kurk
Muffe geur van een natte kelder, nat karton of een vochtige krant. De wijn ruikt ook vlak: het fruit lijkt weg.
Stof: TCA, vaak uit een besmette kurk, soms uit de kelder.
Wat doe je? Breng de fles terug. Lucht of decanteren helpt niet.
Azijn en nagellak
Scherpe, prikkende geur van azijn of nagellakremover.
Stof: Azijnzuur en ethylacetaat, gemaakt door bacteriën als er lucht bij de wijn komt.
Wat doe je? Een vleugje hoort soms bij volle rode wijn. Prikt het in je neus, dan is de wijn bedorven.
Rotte eieren en lucifer
Geur van rotte eieren, een afgestreken lucifer of gekookte kool.
Stof: Zwavelstoffen die ontstaan als de wijn tijdens het maken te weinig lucht krijgt.
Wat doe je? Schenk de wijn in een karaf of walsen in het glas. Een lucifergeur verdwijnt vaak; rotte eieren meestal niet.
Oude appel en sherry
Geur van een bruine appel of sherry in een jonge witte of rosé wijn, vaak met een bruine kleur.
Stof: Acetaldehyde, door te veel lucht (oxidatie).
Wat doe je? Bij jonge wijn is dit een fout. Bij sherry, Vin Jaune en madeira hoort het erbij.
Paardenstal en pleister
Geur van paardenstal, zweet, pleister of rook.
Stof: 4-ethylfenol en verwante stoffen van de gist Brettanomyces.
Wat doe je? Een vleugje vinden sommigen spannend. Overheerst het, dan is het een fout.
Rook van bosbrand
Geur van een asbak, medicijnen of een kampvuur, met een droge, rokerige nasmaak.
Stof: Guaiacol en cresolen uit rook die in de druiven trekt bij bosbranden vlak bij de wijngaard.
Wat doe je? Niet te verhelpen. Het verschilt van de nette rooktoon van getoast hout.
Veelgestelde vragen over geuren in wijn
Wat is het verschil tussen aroma en bouquet?
Aroma is de geur uit de druif en uit het maken van de wijn. Bouquet is de geur die ontstaat door rijping, op het vat of op de fles. Een jonge wijn heeft vooral aroma, een oude wijn vooral bouquet. Lees meer bij aroma.
Ruikt iedereen dezelfde geuren in wijn?
Nee, neuzen verschillen. Ongeveer een op de vijf mensen ruikt de pepergeur rotundone nauwelijks, ook niet in hoge hoeveelheden. Ervaring telt ook mee: wie vaker bewust ruikt, herkent meer.
Is een petroleumgeur in Riesling een fout?
Nee, een lichte petroleumgeur in Riesling is geen fout. De geur komt van de stof TDN, die vooral in Riesling voorkomt en sterker wordt als de wijn ouder wordt. Veel zon op de druiven geeft meer TDN. Sommige mensen vinden de geur mooi, anderen vinden hem te sterk.
Waarom ruikt mijn wijn naar boter?
Wijn ruikt naar boter door de stof diacetyl. Die ontstaat bij de malolactische gisting, waarbij harde appelzuren worden omgezet in zachtere melkzuren. Vooral Chardonnay heeft vaak een botertoon.
Waarom ruikt wijn naar vanille?
Wijn ruikt naar vanille door eikenhouten vaten. Het hout bevat vanilline, dezelfde stof als in vanille. Nieuw hout geeft meer vanille dan oud hout. Amerikaans eiken geeft daarnaast vaak een geur van kokos.
Wat is het verschil tussen primaire, secundaire en tertiaire aroma's?
Primaire aroma's komen uit de druif, zoals citroen of zwarte peper. Secundaire ontstaan bij het wijnmaken, zoals boter, brioche en vanille van eikenhout. Tertiaire ontstaan bij rijping, zoals honing, leer en noten.
Hoe weet je of een wijn kurk heeft?
De wijn ruikt muf, naar een natte kelder of nat karton. Het fruit lijkt weg. Twijfel je, ruik dan na een paar minuten opnieuw: kurk wordt niet minder, een gesloten wijn gaat juist meer ruiken.
Is wijn met kurk slecht voor je?
Nee. Kurk is een smaakfout, geen bederf. De wijn is niet giftig, maar ruikt en smaakt muf. Breng de fles terug naar de winkel of laat hem in een restaurant vervangen.
Waarom ruikt Sauvignon Blanc naar gras of passievrucht?
Gras en groene paprika komen van methoxypyrazinen, die vooral in druiven uit een koel klimaat zitten. Passievrucht en grapefruit komen van thiolen, die de gist tijdens de gisting uit de druif vrijmaakt.
Waarom ruik ik bijna niets in mijn glas?
Meestal is de wijn te koud of het glas te vol. Laat de wijn wat opwarmen, schenk hooguit een derde vol en laat hem even walsen. Ruikt hij dan vlak en muf, dan kan het kurk zijn.
Proef je hetzelfde als je ruikt?
Bijna. Je tong proeft alleen zoet, zuur, zout, bitter en umami. Fruit of vanille ruik je via de achterkant van je keel als je slikt. Geur speelt dus de grootste rol in wat je smaak noemt.
Wie heeft het aromawiel bedacht?
De Amerikaanse onderzoeker Ann C. Noble van de Universiteit van Californië in Davis maakte in 1984 het eerste aromawiel voor wijn. Ze wilde dat proevers dezelfde woorden gebruiken voor dezelfde geur.
Lees ook
- Aroma's Aroma's zijn de geuren in een wijn.
- Smaakkaart Alle druiven van licht tot vol en van fris tot zacht, op één kaart.
- Druiven Hoe de wijn smaakt, waar de druif groeit en welke druiven erop lijken.
- Wijn in een restaurant Kies jullie gerechten en zie welke fles van de kaart past.
- Bouquet Bouquet is de geur die een wijn krijgt als hij rijpt in vat of fles; een ander woord voor tertiaire aroma's.
- Wijn proeven Je proeft wijn in 5 stappen: kijken, walsen, ruiken, proeven en doorslikken of uitspugen, waarna je let op de afdronk.
Wat vind je van dit hulpmiddel?
Nog niet genoeg beoordelingen voor een gemiddelde.
Anoniem: we bewaren alleen het cijfer. Eén stem per pagina. Lees meer bij privacy.
Bronnen bij deze pagina
- Petrol Note in Riesling: TDN Selectively Activates Human Odorant Receptor OR8H1 (Journal of Agricultural and Food Chemistry 72(9), 2024)
- Sensory and aroma impact of mitigation strategies against sunburn in Riesling (OENO One, 2023)
- How do Syrah winemakers from two different French regions conceptualise peppery wines? (OENO One, 2024)
- Distribution of 3-Isobutyl-2-methoxypyrazine across Rachis Components of Vitis vinifera (Australian Journal of Grape and Wine Research, 2023)
- VviWRKY24 en de aanmaak van beta-damascenon in druiven (Horticulture Research, 2025)
- Factors in Modulating the Potential Aromas of Oak Whisky Barrels: Origin, Toasting, and Charring (Foods 12(23), 2023)
- Cork taint of wines: the formation, analysis, and control of 2,4,6-trichloroanisole (Food Innovation and Advances 3(2), 2024)
- How much cork taint comes from sources other than the cork? (Northwest Wine Report, 2023)
- Grape smoke panel analysis results and sensory impact (The Australian Wine Research Institute, 2024)
- The science of minerality (RSC Advances, 2025)
- Towards 2D mapping of gaseous ethanol in the headspace of wine glasses (IVES Conference Series, 2025)