Wijngeschiedenis: De classificatie van 1855
Wat is de classificatie van 1855?
De classificatie van 1855 is een rangorde van de beste wijnhuizen van Bordeaux, gemaakt voor de wereldtentoonstelling in Parijs. Wijnmakelaars deelden de rode wijnen in vijf klassen in, op basis van de prijzen die ze al jaren haalden. De lijst is sinds 1855 bijna niet veranderd. Alleen Château Mouton Rothschild ging in 1973 van de tweede naar de eerste klasse.
Op deze pagina

Waarom werd de classificatie gemaakt?
In 1855 hield Parijs een grote wereldtentoonstelling, de Exposition Universelle. Keizer Napoleon III wilde daar laten zien wat Frankrijk kon en daar hoorde wijn bij. De wijnen van de Gironde, het departement van Bordeaux, moesten er een mooie plek krijgen. De Kamer van Koophandel van Bordeaux kreeg de opdracht om dat te regelen.
Bezoekers uit de hele wereld zouden langs de wijnen lopen. Een overzichtelijke lijst van de beste wijnen zou helpen om ze te begrijpen. De Kamer van Koophandel vroeg daarom de makelaars van de wijnbeurs, het Syndicat des Courtiers de Commerce, om een exacte en volledige lijst van alle rode wijnen van de Gironde, met de klasse waarin elk hoorde.
Hoe maakten de makelaars de lijst?
De makelaars hoefden niet lang na te denken. Volgens Wine Spectator leverden ze de lijst binnen twee weken in. Ze hielden geen proeverijen. Ze keken naar wat ze al wisten: welke wijnen al jarenlang de hoogste prijzen haalden. Prijs gold als maatstaf voor reputatie en kwaliteit. Op 18 april 1855 werd de lijst gepubliceerd.
De rode wijnen werden verdeeld over vijf klassen, de crus classés, van premier cru tot cinquième cru. Op één na kwamen ze allemaal uit de Médoc, op de linkeroever van de Gironde. De uitzondering was Château Haut-Brion uit de Graves. In de eerste klasse stonden vier wijnen: Château Lafite, Château Latour, Château Margaux en Château Haut-Brion. Daarnaast kwam er een aparte lijst met de beste zoete witte wijnen uit Sauternes en Barsac.

Is de classificatie ooit veranderd?
De classificatie is in ruim 170 jaar bijna niet veranderd. In 1856 werd Château Cantemerle nog toegevoegd aan de vijfde klasse, omdat het volgens sommige bronnen per ongeluk was vergeten. Daarna bleef de lijst decennialang hetzelfde, ook als châteaux beter of slechter werden of van eigenaar wisselden.
De grote uitzondering is Château Mouton Rothschild in Pauillac. In 1855 kwam het in de tweede klasse terecht, tot ergernis van de familie. Baron Philippe de Rothschild, die het landgoed vanaf 1922 leidde, voerde er jarenlang campagne voor. In 1973 werd Mouton officieel bevorderd tot premier cru. Het is de enige wijn die ooit naar de eerste klasse is gepromoveerd.
Het oude motto van Mouton luidde: eerste kan ik niet zijn, tweede verwaardig ik me niet, Mouton ben ik. Na 1973 werd dat: eerste ben ik, tweede was ik, Mouton verandert niet.
Waarom staan Saint-Émilion en Pomerol er niet in?
De makelaars van 1855 keken vooral naar de Médoc, omdat die wijnen toen de hoogste prijzen haalden en via de haven van Bordeaux werden verhandeld. De rechteroever, met Saint-Émilion en Pomerol, viel buiten de lijst. Saint-Émilion kreeg in 1955 een eigen classificatie, die om de zoveel jaar wordt herzien. Pomerol heeft helemaal geen officiële rangorde, terwijl daar enkele van de duurste wijnen ter wereld vandaan komen.
Daardoor is de classificatie van 1855 eerder een momentopname dan een eerlijke ranglijst van nu. Sommige vijfde crus maken inmiddels wijn die even goed is als die van een tweede cru. Toch blijft de lijst belangrijk: hij bepaalt nog altijd voor een groot deel de prijs en het aanzien van een château.
Wat betekent de classificatie voor de wijn in je glas?
Op het etiket staat bij een geklasseerde wijn Grand Cru Classé en 1855. De meeste van deze wijnen komen uit de Médoc, uit gemeenten als Pauillac, Margaux, Saint-Julien en Saint-Estèphe. Ze worden vooral gemaakt van Cabernet Sauvignon en Merlot. Ze kunnen tientallen jaren rijpen.
De classificatie liet een idee achter dat de hele wijnwereld overnam: dat wijn uit een bepaald wijnhuis of een bepaalde wijngaard een vaste rang verdient. Hoe de monniken van de Bourgogne dat per stukje grond deden, lees je bij de monniken van de Bourgogne.
Wat betekent cru?
Cru betekent letterlijk gewas of groei. In Bordeaux gaat het om een wijnhuis met zijn wijngaarden. Een cru classé is een wijnhuis dat in de classificatie staat.
Welke zoete wijn staat het hoogst?
Château d'Yquem in Sauternes. Het is de enige wijn met de titel premier cru supérieur in de lijst van 1855 voor de zoete wijnen.
Welke wijnen zijn premier grand cru classé en 1855?
Château Lafite Rothschild, Château Latour, Château Margaux, Château Haut-Brion en sinds 1973 Château Mouton Rothschild.
Hoeveel klassen heeft de classificatie van 1855?
Vijf klassen voor de rode wijnen, van premier cru tot cinquième cru. De zoete wijnen van Sauternes en Barsac hebben een eigen lijst.
Bronnen bij deze pagina
- The 1855 Classification (Wine Spectator)
- The 1855 Bordeaux Classification (Wine Spectator)
- Conseil des Grands Crus Classés en 1855
- First Growth (Wikipedia)
- Classement de 1855 (Comptoir des Millésimes)
- Classification of Saint-Émilion wine (Wikipedia)
- Bordeaux Wine Official Classification of 1855 (Wikipedia)