Waar komt de druif Zinfandel vandaan?

Waarom was de herkomst van Zinfandel een raadsel?

Zinfandel is de bekendste druif van Californië. Hij kwam in de negentiende eeuw via kwekerijen aan de oostkust naar de Verenigde Staten en werd populair in Californië tijdens en na de goudkoorts. Omdat hij in Europa onbekend leek, gold hij lang als een echt Amerikaanse druif. Toch wist iedereen dat de Europese wijnstok niet uit Amerika komt. Ergens in Europa moest hij vandaan komen.

Eind jaren zestig zag een onderzoeker van het Amerikaanse ministerie van Landbouw in Italië een druif die erg op Zinfandel leek: Primitivo uit Puglia, in de hak van de laars. Later bleek met DNA dat het dezelfde druif was. Maar Primitivo kwam niet uit Italië zelf: hij was er pas in de achttiende eeuw beschreven. De zoektocht ging verder, naar de overkant van de Adriatische Zee.

Hoe vonden de onderzoekers de oorsprong?

Carole Meredith, druivengeneticus aan de Universiteit van Californië in Davis, ging samen met Ivan Pejić en Edi Maletić van de Universiteit van Zagreb op zoek in Dalmatië, aan de Kroatische kust. In 1998 verzamelden ze 150 monsters van wijnstokken in wijngaarden en op eilanden. Geen enkele paste. Wel vonden ze een nauw familielid: Plavac Mali, de bekendste rode druif van Kroatië.

In september 2000 vonden de Kroatische onderzoekers in Kaštela, vlak bij Split, een oude, bijna uitgestorven druif die Crljenak Kaštelanski heette, de rode van Kaštela. Het ging om een handvol stokken, volgens één bron negen, in de wijngaard van Ivica Radunić in Kaštel Novi. In december 2001 bevestigde het lab van Meredith het: het DNA was gelijk aan dat van Zinfandel. Meredith zei: Zinfandel komt uit Kroatië.

Wat is Tribidrag?

Na 2001 zochten de Kroatische onderzoekers in archieven en herbaria naar oudere namen. Ze vonden een druif die in Dalmatië en Montenegro in de vijftiende en zestiende eeuw Tribidrag heette. Een Kroatisch exemplaar met die naam bleek hetzelfde DNA te hebben. De oudste bekende vermelding van de naam Tribidrag is uit 1444.

Daarmee heeft de druif een hele reeks namen: Zinfandel in de Verenigde Staten, Primitivo in Italië, Crljenak Kaštelanski in delen van Dalmatië en Kratošija in Montenegro. Tribidrag is de oudste bekende naam. Hoe de druif naar Kroatië kwam, is nog niet helemaal opgehelderd. Volgens Meredith zijn er aanwijzingen dat hij er al heel lang groeit.

Wat betekende de ontdekking voor Kroatië?

De vondst zette de kleine wijngaarden van Dalmatië op de kaart. Wijnmakers in Kroatië gingen de oude druif weer planten en ook andere bijna vergeten Dalmatische druiven kregen aandacht. Onderzoekers zochten verder naar oude rassen in de streek, die anders verloren waren gegaan.

Er volgden ook discussies over de naam. Mag een wijn uit Kroatië Zinfandel heten, of een Amerikaanse wijn Primitivo? Daarover gelden per land eigen regels. Op Pinovino vind je de druif onder Tribidrag, met aparte pagina's voor Zinfandel en Primitivo.

Hoe smaakt Zinfandel?

Zinfandel uit Californië is vaak vol en zacht, met smaken van rijpe bramen, gedroogde pruimen en peper. Soms heeft hij wat meer alcohol. De druif rijpt ongelijk: aan één tros kunnen rijpe en overrijpe besjes zitten. Dat geeft de wijn zijn zoete, jammige kant. Primitivo uit Italië, zoals Primitivo di Manduria, is vergelijkbaar: warm, rijp en kruidig.

In Kroatië wordt de druif nog maar weinig gemaakt, maar dat groeit. Wie een Kroatische Tribidrag naast een Californische Zinfandel en een Italiaanse Primitivo proeft, proeft één druif uit drie landen. Zo vertelt een glas wijn het verhaal van een druif die de halve wereld rondreisde.

Wat is White Zinfandel?

In Amerika werd de druif ook bekend door een roze wijn. In de jaren zeventig maakte een wijnhuis in Californië een lichte, licht zoete roséwijn van Zinfandel. Volgens de verhalen ontstond die toevallig, toen de gisting stilviel en er suiker in de wijn achterbleef. De roze White Zinfandel werd een enorm succes in de Verenigde Staten.

Door dat succes bleven veel oude Zinfandelwijngaarden in Californië bestaan, die anders misschien waren gerooid. Uit die oude stokken maken wijnmakers nu weer volle rode wijn. Zo hielp een roze zoete wijn indirect om de oude druif te bewaren.

Zijn Zinfandel en Primitivo dezelfde druif?

Ja. DNA-onderzoek liet zien dat Zinfandel, Primitivo en de Kroatische Crljenak Kaštelanski dezelfde druif zijn. De oudste naam is Tribidrag.

Wie ontdekte dat Zinfandel uit Kroatië komt?

Carole Meredith van de Universiteit van Californië in Davis, samen met Ivan Pejić en Edi Maletić van de Universiteit van Zagreb, in december 2001.

Wat is Kratošija?

De naam van dezelfde druif in Montenegro. Zinfandel, Primitivo, Crljenak Kaštelanski, Kratošija en Tribidrag zijn één druif.