Waarom staat er een zwarte haan op Chianti Classico?

Wat is de legende van de zwarte haan?

Florence en Siena waren in de middeleeuwen rivalen die steeds ruzie hadden over het land daartussen: de heuvels van de Chianti. Volgens de legende bedachten ze een eerlijke manier om de grens te bepalen. Bij het eerste hanengekraai zou uit elke stad een ruiter vertrekken. Waar de twee ruiters elkaar ontmoetten, kwam de grens.

Siena koos een witte haan, goed gevoed en tevreden. Florence koos een zwarte haan en hield hem dagenlang zonder eten in een kist. Op de ochtend van de wedstrijd was de zwarte haan zo hongerig dat hij al kraaide lang voordat het licht werd. De ruiter uit Florence vertrok veel eerder en kwam tot vlak bij Siena. Zo kwam bijna de hele Chianti bij Florence.

Of het echt zo ging, weet niemand. Zelfs het consortium van de wijnmakers zegt: legende of niet. Het verhaal wordt al eeuwen verteld en is in Toscane bij iedereen bekend.

Waar komt de haan als symbool vandaan?

De zwarte haan was al lang voordat hij op wijnflessen stond een symbool van de streek. De Lega del Chianti, een bond van de dorpen Castellina, Radda en Gaiole, koos hem als wapen: een zwarte haan op een gouden veld. Het oudste statuut van die bond stamt uit 1384.

In de zestiende eeuw schilderde Giorgio Vasari de haan in een groot fresco op het plafond van de Salone dei Cinquecento in het Palazzo Vecchio in Florence. Daar staat een allegorie van de Chianti met een zwarte haan erbij. Het fresco hangt er nog altijd.

Waarom was het besluit van 1716 bijzonder?

In 1716 liet groothertog Cosimo III de' Medici van Toscane een bevel uitgaan waarin de grenzen van een paar wijngebieden werden vastgelegd, waaronder de Chianti. Wijn van buiten die grenzen mocht de naam niet dragen. Het consortium noemt het het eerste document met kracht van wet ter wereld dat een wijngebied afbakent.

Daarmee is Chianti een sterke kandidaat voor de titel van oudste wijngebied met vastgelegde grenzen. Andere gebieden maken daar ook aanspraak op. De Douro kreeg in 1756 grenzen én regels voor de productie en Tokaj werd in 1737 een gesloten gebied. Welk gebied de titel verdient, hangt af van wat je precies meetelt.

Hoe werd de haan het merk van Chianti Classico?

In de negentiende eeuw werd Chianti populair, ook buiten Italië. Veel wijn die zo werd genoemd, kwam niet uit het oude gebied. In 1924 richtten wijnmakers uit het historische hart daarom een consortium op om hun wijn te beschermen. Ze kozen de zwarte haan als merk. Zo kon iedereen zien welke wijn uit het oorspronkelijke gebied kwam.

Later werd het gebied van Chianti flink uitgebreid. Het oude hart kreeg daarom een eigen naam: Chianti Classico. Sinds 1996 is dat een aparte herkomstbenaming. De zwarte haan staat op elke fles, meestal op een strookje rond de hals.

Hoe smaakt Chianti Classico?

Chianti Classico wordt vooral gemaakt van Sangiovese, de belangrijkste blauwe druif van Toscane. De wijn is rood, fris en stevig, met smaken van kers, rode pruim en gedroogde kruiden. Door de hoge zuurgraad past hij goed bij Italiaans eten, zoals pasta met tomatensaus of een stuk gegrild vlees.

Het gebied ligt tussen Florence en Siena, in heuvels met bos, olijfgaarden en cipressen. Meer over het wijngebied lees je bij Chianti. En wie er rondrijdt, ziet de zwarte haan overal: op borden, wijnhuizen en natuurlijk op de flessen.

Wat is een fiasco?

Veel mensen kennen Chianti van de buikige fles in een mandje van stro, de fiasco. Die fles was handig: het stro beschermde het dunne glas en de fles kon niet omvallen. In de twintigste eeuw werd de fiasco een symbool van Italiaanse restaurants over de hele wereld, met een kaars erin als de fles leeg was.

Toch werd juist die fles een probleem voor het imago van Chianti, omdat er veel eenvoudige wijn in werd verkocht. De beste wijnhuizen stapten over op gewone wijnflessen. In de negentiende eeuw had baron Bettino Ricasoli al een recept voor Chianti opgesteld, met vooral Sangiovese. Op die basis werkten de wijnmakers aan betere wijn, met de zwarte haan als belofte van kwaliteit.

Wat is het verschil tussen Chianti en Chianti Classico?

Chianti Classico komt uit het oude hart van het gebied tussen Florence en Siena en heeft de zwarte haan als merk. Chianti komt uit een veel groter gebied eromheen.

Wanneer kreeg Chianti grenzen?

In 1716, bij een bevel van groothertog Cosimo III de' Medici van Toscane.