Wat was het oordeel van Parijs in 1976?

Hoe ontstond de proeverij?

Steven Spurrier was een Engelse wijnhandelaar met een winkel en een wijnschool in Parijs. Samen met zijn Amerikaanse zakenpartner Patricia Gallagher wilde hij in 1976, het jaar dat de Verenigde Staten tweehonderd jaar bestonden, aandacht geven aan wijn uit Californië. Daar werd steeds betere wijn gemaakt, maar in Frankrijk nam niemand die serieus.

Ze bedachten een vergelijking met de beste Franse wijnen. Zes Californische chardonnays tegenover vier witte bourgognes en zes Californische cabernet sauvignons tegenover vier rode bordeaux. De jury bestond uit negen Franse kenners: wijnmakers, sommeliers en wijnschrijvers. Iedereen verwachtte dat Frankrijk zou winnen.

Hoe verliep de proeverij?

De proeverij was blind: de juryleden zagen niet welke wijn ze proefden. Ze gaven elke wijn punten. Bij de witte wijnen won de Chardonnay 1973 van Chateau Montelena uit de Napa Valley. Die fles kostte toen ongeveer 6,50 dollar. Ook op andere plaatsen eindigden Californische wijnen hoog, voor beroemde namen uit de Bourgogne.

Daarna volgden de rode wijnen. Ook daar won een Californische wijn: de Cabernet Sauvignon 1973 S.L.V. van Stag's Leap Wine Cellars. Hij eindigde voor topwijnen uit Bordeaux, zoals Château Mouton Rothschild en Château Haut-Brion. Volgens de verhalen probeerden sommige juryleden hun scorebriefje terug te krijgen toen de uitslag bekend werd.

Waarom was de uitslag zo belangrijk?

Er was maar één journalist bij: George Taber van Time. Zijn korte artikel ging de wereld over, onder de titel Judgment of Paris, een woordspeling op een Griekse mythe. Ineens wist iedereen dat Californië wijn kon maken die even goed was als die van de beroemdste Franse châteaux.

Volgens Smithsonian Magazine verlegde de proeverij de aandacht naar Californië en gaf ze wijnmakers daar de moed om wereldwijnen te maken. Niet alleen in Californië: ook in Australië, Chili en Zuid-Afrika zagen wijnmakers dat goede wijn niet alleen uit Frankrijk kon komen. De proeverij was de start van de wijnwereld zoals we die nu kennen.

Was het een eerlijke vergelijking?

Na 1976 klonk er kritiek in Frankrijk. Franse wijn zou jong minder lekker zijn en pas na jaren rijpen tot zijn recht komen. In 1986 en 2006 werd de proeverij daarom herhaald met dezelfde wijnen, die toen veel ouder waren. Ook toen eindigden de Californische rode wijnen bovenaan. Het argument dat Franse wijn het langer volhoudt, hield dus geen stand.

Toch blijft één proeverij met een kleine jury een momentopname. Smaak is persoonlijk en een paar punten verschil zegt niet alles. Het belang van het oordeel van Parijs zit vooral in wat het losmaakte: zelfvertrouwen bij wijnmakers buiten Europa en nieuwsgierigheid bij drinkers.

Waar kun je die geschiedenis nu nog zien?

Flessen van beide winnende wijnen staan in de collectie van het National Museum of American History van het Smithsonian in Washington. Het museum haalde ze in 1996 binnen, twintig jaar na de proeverij. Ze maken deel uit van een tentoonstelling over Amerikaans eten en drinken.

In 2008 kwam er een film over de proeverij uit, Bottle Shock, met Alan Rickman als Steven Spurrier. De film neemt het niet zo nauw met de feiten. Wie de echte smaak wil kennen, proeft een chardonnay of Cabernet Sauvignon uit de Napa Valley naast een wijn uit de Bourgogne of Bordeaux, het liefst blind.

Wie zaten er in de jury?

De jury bestond uit bekende namen uit de Franse wijnwereld. Aubert de Villaine van het beroemde Domaine de la Romanée-Conti in de Bourgogne zat erin, net als Odette Kahn, hoofdredacteur van een Frans wijntijdschrift. Ook topkoks en sommeliers van beroemde Parijse restaurants schoven aan. Het waren dus geen beginners die zich vergisten, maar echte kenners.

Juist daardoor kwam de uitslag zo hard aan. Als de beste Franse proevers een Californische wijn niet konden onderscheiden van een grote bourgogne of bordeaux en hem zelfs beter vonden, dan was de kwaliteit echt. Dat maakte de proeverij zo overtuigend voor de rest van de wereld.

Welke wijnen wonnen het oordeel van Parijs?

Bij de witte wijnen de Chardonnay 1973 van Chateau Montelena, bij de rode de Cabernet Sauvignon 1973 S.L.V. van Stag's Leap Wine Cellars, allebei uit de Napa Valley.

Wie organiseerde het oordeel van Parijs?

De Engelse wijnhandelaar Steven Spurrier, samen met zijn Amerikaanse zakenpartner Patricia Gallagher.

Wanneer was het oordeel van Parijs?

Op 24 mei 1976, in Parijs. Het was een blinde proeverij met negen Franse juryleden.