Wijngeschiedenis: Carmenère, de verloren druif
Hoe werd Carmenère in Chili teruggevonden?
Carmenère is een oude druif uit Bordeaux die daar na de druifluis bijna verdween. Op 24 november 1994 herkende de Franse druivenkenner Jean-Michel Boursiquot de druif in een Chileense wijngaard, waar iedereen dacht dat het Merlot was. Chili bleek ruim honderd jaar lang Carmenère te hebben gemaakt zonder het te weten.
Op deze pagina

Waar komt Carmenère vandaan?
Carmenère is een blauwe druif uit Bordeaux. Hij hoort bij dezelfde familie als Cabernet Sauvignon, Cabernet Franc en Merlot. In de achttiende en negentiende eeuw werd hij veel geplant in de Médoc en de Graves. Een andere oude naam voor de druif is Grande Vidure.
Carmenère was een lastige druif voor Bordeaux. Hij bloeit slecht als het koud en nat is, waardoor er weinig druiven aan de stok komen. Bovendien wordt hij laat rijp. Toen de druifluis eind negentiende eeuw de wijngaarden verwoestte, plantten de boeren bij het opnieuw beginnen liever betrouwbaardere druiven. Carmenère verdween bijna helemaal uit Bordeaux.
Hoe kwam Carmenère in Chili?
In het midden van de negentiende eeuw lieten rijke Chilenen wijnstokken uit Bordeaux komen om er in de Centrale Vallei wijngaarden mee te beginnen. In de jaren 1850 kwam er een lading druivensoorten aan, waaronder Carmenère. De Chileense boeren hielden hem voor Merlot, die er veel op lijkt en plantten hem door elkaar.
Dat de druif in Chili wel overleefde, heeft een reden. De druifluis bereikte Chili nooit. Daar staan de wijnstokken nog altijd op hun eigen wortels. Terwijl Carmenère in Europa verdween, groeide hij in Chili gewoon door, onder een valse naam.

Hoe ontdekte Jean-Michel Boursiquot de vergissing?
Op 24 november 1994 liep de Franse ampelograaf Jean-Michel Boursiquot, een kenner van druivenrassen, door de wijngaarden van Viña Carmen in de Alto Maipo. Hij zag dat sommige stokken die als Merlot te boek stonden, er net iets anders uitzagen. Volgens de verhalen gaf een klein detail in de bloem de doorslag. Andere bronnen noemen dat deze stokken veel later rijp werden dan de echte Merlot.
Het bleek Carmenère te zijn, de druif die in Bordeaux als verloren gold. DNA-onderzoek bevestigde het later. De vondst verklaarde ook waarom de Chileense Merlot vaak zo anders smaakte dan Merlot uit Frankrijk: hij was kruidiger en wat groener. Volgens één bron was bijna de helft van de Chileense Merlot eigenlijk Carmenère, maar die schatting is onzeker.
Wat deed Chili met de ontdekking?
Eerst was de vondst een probleem. Wijnmakers hadden jarenlang Merlot verkocht die geen Merlot was. Maar Chili maakte er al snel een kracht van. In 1998 erkende het Chileense ministerie van Landbouw Carmenère officieel als aparte druif. Wijnhuizen gingen hem apart plukken en apart bottelen, met de echte naam op het etiket.
Zo kreeg Chili een eigen druif waarmee het zich kon onderscheiden. In 2014 vierde het land twintig jaar Carmenère. Een deel van de eer gaat naar Viña Carmen, waar het allemaal begon in de Maipo Valley, bij Santiago.
Hoe smaakt Carmenère?
Carmenère geeft diep donkerrode wijn met smaken van zwarte bes, pruim, paprika, zwarte peper en soms een vleugje chocolade of koffie. Als de druiven niet rijp genoeg zijn, kan de wijn groen en naar paprika smaken. Goed rijpe Carmenère is zacht en rond, met minder stevige tannine dan Cabernet Sauvignon.
De wijn past goed bij gegrild vlees, gerechten met paprika of kruidige gerechten. Ook in Bordeaux wordt Carmenère weer een beetje geplant, als proef. Zo keert de verloren druif langzaam terug naar huis, dankzij een land aan de andere kant van de wereld.
Waarom lijken Merlot en Carmenère zo op elkaar?
In de wijngaard lijken de bladeren en trossen van Merlot en Carmenère sterk op elkaar. Het verschil zie je vooral in de herfst. Volgens Wine Folly kleuren de bladeren van Carmenère dan diep karmijnrood, terwijl die van Merlot geler blijven. Ook wordt Carmenère weken later rijp. Wie de druiven tegelijk plukt, oogst de Carmenère dus vaak te vroeg.
Dat verklaart de groene smaak die Chileense Merlot vroeger vaak had. Nu de wijnmakers weten welke druif ze hebben, plukken ze de Carmenère pas als hij echt rijp is. Daardoor is de wijn de laatste jaren veel ronder en fruitiger geworden.
Is Carmenère hetzelfde als Merlot?
Nee. Carmenère is een eigen druif uit Bordeaux, die in Chili lange tijd voor Merlot werd aangezien.
Wanneer werd Carmenère teruggevonden?
Op 24 november 1994, in een wijngaard van Viña Carmen in Chili, door de Franse druivenkenner Jean-Michel Boursiquot.
Waar groeit Carmenère?
Vooral in Chili, waar de druif het bekendst is. In Bordeaux staan nog maar weinig stokken, al wordt hij er weer voorzichtig geplant.
Hoe smaakt Carmenère?
Naar zwarte bes, pruim, paprika en zwarte peper, met zachte tannine. Onrijpe Carmenère smaakt groen.