Wie zijn de ouders van Cabernet Sauvignon?

Hoe ontdekten onderzoekers de ouders?

Carole Meredith was druivengeneticus aan de Universiteit van Californië in Davis, een van de belangrijkste wijnuniversiteiten ter wereld. Samen met haar promovendus John Bowers wilde ze de belangrijkste wijndruiven van Californië genetisch in kaart brengen. Zo kon je met zekerheid zeggen welke druif er in een wijngaard stond.

Ze maakten een genetische vingerafdruk van 51 druivenrassen. Daarvoor vermaalden ze jonge bladeren van elke druif, haalden er het DNA uit en vergeleken 30 vaste plekken in het DNA. Elke druif heeft op die plekken een eigen patroon. Een kind heeft op elke plek een stukje van de ene ouder en een stukje van de andere.

Wat vonden ze?

Toen ze de vingerafdrukken naast elkaar legden, viel er iets op. Het patroon van Cabernet Sauvignon paste precies bij een combinatie van Cabernet Franc en Sauvignon Blanc. Op alle plekken kwam elk stukje DNA van een van die twee. Daarmee stond vast dat Cabernet Sauvignon hun kind is.

De resultaten verschenen in mei 1997 in het wetenschappelijke tijdschrift Nature Genetics. Volgens Meredith was het een bijproduct van hun werk om druiven te identificeren. Ze hadden niet verwacht de ouders van zo'n beroemde druif te vinden.

Waarom was dat een verrassing?

Lang dachten wijnkenners dat Cabernet Sauvignon een heel oude druif was, misschien al bekend bij de Romeinen. Bovendien nam men aan dat een rode druif geen witte druif als ouder kon hebben. Beide ideeën bleken niet te kloppen. Kleur is maar een klein stukje DNA: een kruising van een blauwe en een witte druif kan gewoon blauwe druiven geven.

Hoe de kruising ontstond, weet niemand precies. Waarschijnlijk gebeurde het spontaan, door bestuiving tussen twee wijnstokken die in dezelfde wijngaard in het zuidwesten van Frankrijk stonden. Dat was waarschijnlijk niet zo lang geleden als men dacht: Cabernet Sauvignon wordt pas vanaf de achttiende eeuw genoemd. De naam past er ook bij: Cabernet van Cabernet Franc, Sauvignon van Sauvignon Blanc.

Wat veranderde er door DNA-onderzoek?

Na Cabernet Sauvignon volgden veel andere ontdekkingen. Het team van Meredith vond ook de ouders van Chardonnay en Syrah. Ze ontdekten dat Zinfandel uit Kroatië komt, lees daarover bij Zinfandel en Tribidrag. Door DNA bleek de wereld van druiven één grote familie, met een paar oude stamvaders en -moeders die veel nakomelingen hebben.

Daardoor kunnen wijnmakers nu precies zeggen welke druif ze telen. Vergissingen zoals in Chili, waar Carmenère jarenlang voor Merlot werd aangezien, zijn makkelijker op te sporen. En liefhebbers kunnen zien hoe druiven familie van elkaar zijn.

Hoe zie je die familie terug in je glas?

Cabernet Sauvignon heeft van beide ouders iets meegekregen. Van Cabernet Franc komen de geuren van zwarte bes en een vleugje paprika of potloodslijpsel. Van Sauvignon Blanc komt de frisse, kruidige kant. Cabernet Sauvignon zelf is krachtiger dan beide ouders, met veel tannine en een donkere kleur.

Op de stamboom van de druiven zie je hoe Cabernet Sauvignon samenhangt met Merlot, Carmenère en andere druiven uit Bordeaux. Wie een glas Cabernet Franc en een glas Sauvignon Blanc naast een Cabernet Sauvignon zet, kan de familiegelijkenis zelf proeven.

Hoe groot werd het kind van Cabernet Franc en Sauvignon Blanc?

Het kind is groter geworden dan zijn ouders. Volgens de internationale wijnorganisatie OIV is Cabernet Sauvignon de meest aangeplante wijndruif ter wereld, met rond de 340.000 hectare. Hij groeit in bijna elk wijnland, van Bordeaux tot Californië, Chili en Australië.

Ook de andere ontdekkingen van Meredith gingen over beroemde druiven. Chardonnay bleek een kind van Pinot en de oude, eenvoudige Gouais Blanc. Zo bleek dat ook een eenvoudige druif aan het begin kan staan van wereldberoemde wijnen.

Is Cabernet Sauvignon een oude druif?

Minder oud dan lang gedacht. Het is een kruising van Cabernet Franc en Sauvignon Blanc, waarschijnlijk uit de zeventiende of achttiende eeuw in het zuidwesten van Frankrijk.

Kan een rode druif een witte ouder hebben?

Ja. Cabernet Sauvignon is daar het bekendste voorbeeld van: zijn moeder of vader is de witte Sauvignon Blanc.

Wie ontdekte de ouders van Cabernet Sauvignon?

Carole Meredith en John Bowers van de Universiteit van Californië in Davis, in 1997.

Waar komt de naam Cabernet Sauvignon vandaan?

Uit de namen van zijn ouders: Cabernet van Cabernet Franc en Sauvignon van Sauvignon Blanc.

Wat is de meest aangeplante wijndruif?

Cabernet Sauvignon, met rond de 340.000 hectare in de hele wereld, volgens de internationale wijnorganisatie OIV.